Baş dönmesi neden olur ve hangi uzmana gitmeliyim?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden 112/Acil Servis veya en yakın acil servise başvurun: ani yüz/kol/ bacakta güçsüzlük veya uyuşma, konuşma bozukluğu, çift görme, ani şiddetli baş ağrısı, bayılma veya sürekli bilinç kaybı, göğüs ağrısı ile birlikte baş dönmesi, şiddetli nefes darlığı, kafa travması sonrası kötüleşen baş dönmesi veya sürekli kusma, hamilelikte şiddetli baş dönmesi.

• Ani güçsüzlük veya uyuşma
• Konuşma bozukluğu veya görme kaybı
• Şiddetli ani baş ağrısı
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma
• Kafa travması sonrası kötüleşme

Baş dönmesi farklı biçimlerde hissedilebilir; her biçim farklı uzmanlık gerektirebilir. Yaygın kategoriler şunlardır:

• Vertigo (etrafın dönmesi hissi): genellikle iç kulak veya denge yollarıyla ilişkilidir.
• Presenkop/sersemlik (bayılacak gibi his): kan basıncı düşmesi, dehidrasyon veya kardiyovasküler nedenlerle olabilir.
• Nörolojik nedenler: baş ağrısı, felç benzeri bulgular veya nörolojik eşlik varsa sorgulanır.
• Metabolik/sistemik nedenler: anemi, kan şekeri dalgalanmaları, tiroit sorunları gibi durumlar.
• İlaç yan etkileri veya toksik etkiler de baş dönmesine yol açabilir.

İlk değerlendirme için Aile Hekimliğine veya İç Hastalıklarına başvurmak çoğu durumda uygun bir adımdır; hekim gerekli yönlendirmeyi yapacaktır. Daha spesifik yönlendirme örnekleri:

• Kulakla ilişkili tetiklemeler, pozisyonel kötüleşme, işitme değişikliği veya kulak çınlaması varsa: Kulak Burun Boğaz (KBB).
• Şiddetli baş ağrısı, görme, konuşma veya güçsüzlük gibi nörolojik bulgular varsa: Nöroloji.
• Çarpıntı, bayılma veya eforla kötüleşme varsa: Kardiyoloji değerlendirmesi uygun olabilir.
• Süregelen, açıklanamayan veya genel durumu etkileyen problemlerde: Aile Hekimliği/İç Hastalıkları yönlendirmesi.

Hekim öykü ve muayeneye göre aşağıdaki temel testlerden bazıları istenebilir. Bunlar tanı koydurucu adımlar değil, hekim tarafından uygun görüldüğünde yapılır:

• Kan testleri (tam kan sayımı, açlık glukozu/HbA1c, tiroit fonksiyon testleri gibi)
• Tansiyon ve ortostatik (ayakta-yatar) ölçümler
• Elektrokardiyogram (EKG)
• Odyometri ve/veya vestibüler testler (KBB yönlendirmesiyle)
• Gerekirse nörolojik görüntüleme veya ileri tetkikler

Aşağıdaki önlemler genel, düşük riskli destek amaçlıdır ve kesin tedavi yerine geçmez. Eğer semptomlar kötüleşirse veya acil belirtiler ortaya çıkarsa tıbbi yardım alın:

• Ani baş ve gövde hareketlerinden kaçının; pozisyon değişikliklerini yavaş yapın.
• Araç kullanmayın veya yüksek riskli aktiviteler yapmayın until değerlendirme yapılana dek.
• Yeterli sıvı alın, iyi dinlenin ve gerekirse bir refakatçiyle olun.
• Semptomları, tetikleyicileri ve eşlik eden şikâyetleri (bulantı, işitme değişikliği, travma, yeni ilaç kullanımı vb.) kaydedin ve hekime bildirin.