Uyurgezerlik (somnambulizm) neden olur?

Uyurgezerlik, genellikle derin uyku sırasında ortaya çıkan ve kişinin yataktan kalkıp yürümesi, konuşması veya başka karmaşık davranışlar sergilemesiyle kendini gösteren bir uyku davranış bozukluğudur. Kişi olay sırasında kısmen uyanık gibi davranabilir ancak sonrasında olayı hatırlamayabilir.

• Çoğunlukla gece erken saatlerde, derin (NREM) uyku sırasında görülür.
• Davranışlar basit yürüyüşten karmaşık eylemlere kadar değişebilir.
• Olaydan sonra bellek olmayabilir veya kısmi bellek olabilir.

Uyurgezerliğin tek bir nedeni yoktur; birçok faktör bir araya gelerek atağı tetikleyebilir.

• Genetik yatkınlık: Ailede benzer öykü varlığında risk artabilir.
• Uyku eksikliği veya düzensiz uyku programları.
• Yoğun stres veya anksiyete dönemleri.
• Alkol kullanımı ve bazı ilaçların uykudaki davranışları etkileyebilmesi; bu konuda bilgi için sağlık uzmanına danışın.
• Yüksek ateş, özellikle çocuklarda uyurgezerliği tetikleyebilir.
• Bazı tıbbi durumlar (örneğin uyku apnesi, reflü, bazı nörolojik sorunlar) katkıda bulunabilir.

Çoğu vakada birden fazla faktör beraber rol oynar ve kesin neden her zaman saptanamayabilir.

Uyurgezerliğe yönelik genel yönlendirmeler değerlendirme gerektiren tıbbi tavsiye değildir; amaç evde güvenliği artırmak ve tetikleyicileri en aza indirmektir.

• Uyku ortamını güvenli hale getirin: keskin ve düşürülebilir eşyaları kaldırın, kapı ve pencereleri kilitleyin veya alarm/bed alarmı kullanın.
• Düzenli uyku programı ve iyi uyku hijyeni uygulamaya çalışın (her gün benzer saatlerde yatıp kalkma, uyku öncesi rahatlatıcı rutinler).
• Stres yönetimi ve rahatlama teknikleri yardımcı olabilir.
• Uyku düzeninde değişiklik yapan ilaçlar veya düzenli alkol kullanımı varsa, etkileri hakkında doktor veya eczacıyla konuşun.
• Uyku günlükleri tutarak atakların sıklığı ve tetikleyicileri hakkında bilgi toplayabilirsiniz.

Bu öneriler genel bilgi amaçlıdır ve tıbbi değerlendirme yerine geçmez.

Bazı durumlar daha ileri değerlendirme gerektirir; aşağıdaki durumlarda uzman görüşü düşünülmelidir.

• Ataklar sıklaşıyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa.
• Uyurgezerlik sırasında kendinize veya başkalarına zarar verme, düşme veya ciddi yaralanma olduysa.
• Gün içinde aşırı uyku hali, konuşma bozukluğu, bayılma veya diğer yeni nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa.
• Uykuya dalma, horlama veya solunum durması gibi uyku apnesi belirtileri varsa.
• Ailede benzer öykü varsa veya ilaç/alkol ilişkili olabileceğini düşünüyorsanız.

İlk değerlendirme için Nöroloji veya uyku bozuklukları merkezi; gerekirse Ruh Sağlığı uzmanı yönlendirmesi uygun olabilir.