Tat alma değişikliği (örneğin parageusia, hipogeusia veya ageusia terimleriyle tanımlanan durumlar) yiyip içme deneyimini etkileyebilir. Aşağıda bu yakınmanın olası nedenleri, değerlendirme süreci ve hangi uzmanlara başvurulabileceği hakkında genel, yönlendirici bilgiler bulacaksınız.
Olası nedenler
Tat alma duyusundaki değişiklikler çok sayıda farklı etkene bağlı olabilir. En sık görülenler arasında üst solunum yolu enfeksiyonları (virüs kaynaklı), sinüzit ve burun tıkanıklığı, ağız ve diş sağlığı sorunları (diş enfeksiyonları, periodontal hastalık), ağız kuruluğu, bazı ilaçların yan etkileri, sigara kullanımı ve yaşlanma sayılabilir. Ayrıca nörolojik hastalıklar, sinir hasarı, vitamin ve mineral eksiklikleri, hormonal düzensizlikler ve bazı sistemik hastalıklar da tat algısını etkileyebilir.
Değerlendirme ve hangi uzmanlar yardımcı olur
İlk başvuru genellikle Aile Hekimliği ya da birinci basamak hekimliğe olur; hekim öykü ve fizik muayene ile yönlendirme yapar. KBB (Kulak Burun Boğaz) uzmanları burun, sinüs ve üst solunum yolları kaynaklı nedenleri; Diş hekimleri ağız ve diş kaynaklı problemleri değerlendirir. Nöroloji nörolojik kökenli nedenleri, Endokrinoloji metabolik ve hormonal nedenleri; gerekirse Enfeksiyon Hastalıkları veya Dahiliye de inceleme yapabilir. Değerlendirmede öykü, ağız ve burun muayenesi, gerekirse koklama/tat testi, kan tetkikleri veya görüntüleme gibi adımlar yer alabilir; hangi tetkirlere ihtiyaç olduğu hekimin kararına bağlıdır.
Günlük yaşamda dikkat edilmesi gerekenler
Ağız hijyenine dikkat etmek, düzenli diş kontrollerine gitmek ve yeterli sıvı alımı gibi genel önlemler yardımcı olabilir. Sigara kullanımını azaltmak veya bırakmak tat algısının düzelmesine olumlu etkide bulunabilir. Kullanılan ilaçların yan etkileri olası bir nedense değiştirme veya kesme kararını sadece hekimle konuşarak almak önemlidir. Beslenme eksiklikleri olasılığında diyet değerlendirmesi faydalı olabilir.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Tat alma değişikliği tek başına çoğunlukla acil olmayan bir yakınmadır, ancak eşlik eden ani ve şiddetli solunum güçlüğü, yutma güçlüğü, yüzde veya vücutta ani uyuşma, konuşma bozukluğu veya bayılma gibi belirtiler varsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir. Bu tür ani ve ciddi belirtiler görüldüğünde en yakın acil servise başvurulması veya acil yardım çağrılması önemlidir.
Tanitedavi.com bir Boğaziçi Teknopark projesidir.