Sağ üst karın ağrısı, karın bölgesinin üst sağ kısmında hissedilen ağrıdır. Çok sayıda farklı nedeni olabilir; karaciğer, safra yolları ve safra kesesi hastalıkları, mide-bağırsak kaynaklı sorunlar, pankreas veya kas-iskelet sistemi kaynaklı ağrılar bunlar arasındadır. Aşağıda olası nedenler, dikkat edilmesi gereken belirtiler ve hangi branşlara başvurulacağına dair genel bilgiler yer almaktadır.
Olası nedenler
Sağ üst karın ağrısının nedenleri çeşitlidir. Safra taşı veya safra kesesi iltihabı (kolesistit), safra yolu tıkanıklığı, karaciğer iltihapları (hepatit), karaciğer apseleri, safra kolikleri, peptik ülser hastalıkları ve bazı pankreas sorunları bu ağrının sık nedenleri arasındadır. Ayrıca sağ göğüs altı akciğer enfeksiyonları (özellikle alt lob tutulumu), kaburga çevresi kas zorlanmaları veya sinir sıkışmaları da benzer ağrılara yol açabilir.
Eşlik eden belirtiler ve olası anlamları
Ağrıya eşlik eden semptomlar nedenin ayırt edilmesine yardımcı olabilir. Ateş ve titreme enfeksiyon veya iltihabi süreçleri, sarılık (cilt ve göz akında sararma) safra yolları veya karaciğer sorunlarını, şiddetli bulantı-kusma veya yemekten sonra artan ağrı safra kesesi ya da mide-bağırsak kaynaklarını düşündürebilir. Nefes darlığı veya göğüs ağrısı varsa akciğer veya kalp kaynaklı değerlendirme gerekebilir. Bu belirtiler tek başına tanı koymaz; hekim değerlendirmesi önemlidir.
Tanıda kullanılan yaygın tetkikler
Tanı sürecinde hastanın öyküsü ve fizik muayene temel başvurudur. Laboratuvar testleri; karaciğer enzimleri, bilirubin, enfeksiyon bulguları ve gerektiğinde pankreas enzimleri gibi kan testleri istenebilir. Görüntüleme yöntemleri arasında karın ultrasonu sık kullanılan ilk incelemedir; gerektiğinde bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) düşünülebilir. Endoskopik veya ileri görüntüleme yöntemleri bazı durumlarda gerekebilir. Hangi tetkikin yapılacağı hekiminize bağlıdır.
Hangi uzmanlıklara başvurulmalı ve acil durum işaretleri
Genel değerlendirme için öncelikle Aile Hekimliği veya Dahiliye (iç hastalıkları) doktoru yönlendirme sağlayabilir. Safra kesesi, safra yolları veya mide-bağırsak kaynaklı olgularda Gastroenteroloji; cerrahi değerlendirme gerektiren durumlarda Genel Cerrahi; karaciğer ön plandaysa Hepatoloji ve enfeksiyon şüphesinde Enfeksiyon Hastalıkları ilgili branşlardır. Şiddetli, aniden başlayan yoğun ağrı, yüksek ateş, bilinç bulanıklığı, solunum güçlüğü, bayılma veya sarılık gibi bulgular varsa acil servis değerlendirmesi gerekebilir.