Adet düzensizliği, adet döngüsünün süresi, kanama miktarı veya düzeninde alışılmışın dışında değişiklikler olmasıdır. Gençlik, doğurganlık dönemi ve menopoz öncesi farklı nedenlerle karşılaşılabilir. Aşağıda sık sebepler, hangi durumların acil değerlendirme gerektirdiği ve hangi uzmanlıklara yönlendirilebileceğine dair genel bilgiler bulacaksınız.
Adet düzensizliği nedir ve nasıl görünür?
Normal adet döngüsü kişiden kişiye değişir; genellikle 21–35 gün aralığı referans kabul edilir. Düzensizlik; adetler arasında çok uzun süre (amenore), çok sık aralıklar (oligomenore), aşırı miktarda veya uzun süren kanama (menoraji) ya da aralıklı lekelenme şeklinde olabilir. Ergenlik ve menopoza yakın dönemlerde döngü değişiklikleri sık görülür; yine de ani veya belirgin değişikliklerin değerlendirilmesi önemlidir.
Sık görülen nedenler
Adet düzenini etkileyen faktörler hormon dengesizlikleri (ör. polikistik over sendromu), tiroit fonksiyon bozuklukları, aşırı kilo kaybı veya kilo artışı, yoğun egzersiz, stres ve bazı doğum kontrol yöntemleri gibi yaşam faktörleridir. Gebelik, rahim içi yapısal değişiklikler, enfeksiyonlar veya nadir olarak bazı sistemik hastalıklar da döngüleri etkileyebilir.
Hangi durumlar acil değerlendirme gerektirir?
Aşırı kanama nedeniyle bayılma ya da çok güçlü baş dönmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, yüksek ateş veya kontrol edilemeyen kanama gibi bulgular acil değerlendirme gerektirebilir; bu durumlarda acil servise başvurulması uygundur. Ayrıca ani başlayan ve şiddetli karın ağrısı veya beklenmedik yoğun kanama durumlarında hızlı değerlendirme önem taşır.
Değerlendirme ve hangi uzmanlara başvurulur
İlk değerlendirme genellikle Aile Hekimliği veya jinekoloji alanında yapılır. Gerekirse jinekologlar hormon testleri, pelvik ultrason, gebelik testi ve diğer tetkikler yoluyla neden araştırır. Endokrinoloji hormonal düzensizlikler şüphesi varsa devreye girebilir. Ergenlik çağında veya menopoz öncesi özel durumlarda ilgili uzmanlıklarla iş birliği gerekebilir.