Göz akıntısı (çapaklanma), göz kapakları veya kirpik diplerinde sabah biriken kuruluk, yapışkan madde veya akıntı biçiminde kendini gösterir. Birçok neden enfeksiyon, alerji veya göz yüzeyi sorunları olabilir. Aşağıda olası nedenler, evde alınabilecek önlemler ve ne zaman sağlık kuruluşuna başvurmanız gerektiği hakkında genel bilgiler bulabilirsiniz.
Sık görülen nedenler
Göz akıntısı çeşitli nedenlerle ortaya çıkar: viral konjonktivit (sulu akıntı), bakteriyel konjonktivit (sarının yeşile dönük pürülan akıntı), alerjik reaksiyonlar (kaşıntı ve sulanma ön planda), blefarit (kirpik diplerinin iltihaplanması, sabah çapaklanma), kuru göz, kontakt lens ilişkili enfeksiyon veya tahriş, tıkalı gözyaşı kanalı (özellikle bebeklerde ve yaşlılarda) ve göz yüzeyine kaçan yabancı cisimler. Her bir nedenin görünümü ve eşlik eden bulguları farklılık gösterebilir.
Belirtiler, ayırıcı özellikler ve hangi uzmana başvurulur
Su gibi berrak akıntı genellikle viral veya alerjik olgulara işaret ederken, sarı-yeşil yapışkan akıntı bakteriyel enfeksiyon olasılığını artırır. Tek taraflı başlangıç, yabancı cisim veya kanalda tıkanma ile uyumlu olabilir. Kızarıklık, kaşıntı, ağrı, ışığa duyarlılık veya görme bulanıklığı gibi eşlik eden belirtiler değerlendirmede önem taşır. Gözle ilgili yakınma varsa göz hekimliği (Göz Hastalıkları/Oftalmoloji) en doğru değerlendirmeyi yapar; birinci basamak hekimliği de yönlendirme sağlayabilir. Sistemik enfeksiyon şüphesinde Enfeksiyon Hastalıkları uzmanlığı rol alabilir.
Evde bakım ve hijyen önlemleri (ilaç önerisi değil)
Çapaklanma ve akıntıyla başa çıkarken bazı hijyen önlemleri yardımcı olabilir: temiz, ılık kompres uygulamak (yumuşak, temiz bir bezle), kirpik diplerini nazikçe temizlemek için temiz su veya serum fizyolojik kullanmak, gözleri ovalamaktan kaçınmak, el hijyenini sağlamak, havlu ve yastık kılıfını paylaşmamak. Kontakt lens kullanıcıları lenslerini takmamalı ve lens bakım gereçlerini temizlemeli ya da gerektiğinde değiştirmelidir. Bu önlemler genel iyileşmeye katkı sağlayabilir; sonuç almıyorsanız veya durum kötüleşiyorsa hekim değerlendirmesi gerekir.
Tanı ve değerlendirme süreci
Tanıda öykü ve göz muayenesi temel araçlardır. Göz hekimi genellikle göz kapağı muayenesi, göz yüzeyi değerlendirmesi ve gerektiğinde yarıktan lambalı muayene (slit-lamp) yapar. Şüphe duyulan durumlarda göz akıntısından sürüntü alınarak mikroorganizma kültürü veya hızlı testler istenebilir. Nadiren görüntüleme veya başka uzmanlık dalları ile işbirliği gerekebilir.
Korunma ve günlük yaşam önerileri
Enfeksiyon kaynaklı akıntıları azaltmak için el hijyeni, ortak havlu ve yastık kılıfı paylaşmaktan kaçınma, makyaj ürünlerini paylaştırmama ve kontakt lens hijyenine özen gösterme önemlidir. Alerjik nedenlerde tetikleyici maddelerden (polen, toz akarları, hayvan tüyü vb.) korunma ve ortam hijyeni yardımcı olur. Çocuklarda okul veya kreş dönemlerinde bulaşıcılığı azaltmak için tedbirli olmak gerekir.
Tanitedavi.com bir Boğaziçi Teknopark projesidir.