Ağız içinde görülen ülserler (aft veya benzeri lezyonlar), birçok kişide rahatsızlık ve ağrıya yol açabilir. Bu sayfada ülserlerin olası nedenleri, hangi belirtilere dikkat edilmesi gerektiği, hangi branşlara başvurulabileceği ve genel yönlendirmeler hakkında genel bilgi yer alır. Bu bilgiler kişiselleştirilmiş tıbbi tavsiye yerine genel bilgilendirme amaçlıdır.
Ağız ülserlerinin yaygın nedenleri
Ağız içi ülserlerin nedenleri çok yönlü olabilir. Yaygın nedenler arasında aftöz stomatit (aft), lokal travma (diş takılmaları, sert gıdalar), viral enfeksiyonlar (örneğin herpes simplex), bazı ilaçların yan etkileri ve alerjik reaksiyonlar sayılabilir. Ayrıca demir, B12 vitamini veya folat eksiklikleri gibi beslenme ile ilişkili durumlar ve bağışıklık sistemini etkileyen sistemik hastalıklar (ör. Behçet hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları) de tekrarlayan veya uzun süren ülserlere yol açabilir.
Belirtiler ve hangi bulgulara dikkat edilmeli
Ağız içi ülserler genellikle yuvarlak veya oval, merkezleri açık renkli ve çevresi kırmızı kenarlı lezyonlar olarak görülür; ağrı, yemek yerken rahatsızlık ve konuşma sırasında tahriş en sık bildirilendir. Bir veya birkaç küçük ülser kısa sürede iyileşebileceği gibi; çok sayıda, büyük, çok ağrılı veya uzun süre geçmeyen lezyonlar ek inceleme gerektirebilir. Ateş, şiddetli boyut veya nefes-dudak-yutma ile ilgili güçlük, hızla yayılan lezyonlar ya da şiddetli kanama gibi alarm verici bulgular varsa acil sağlık hizmetine başvurulması önerilir.
Tanı ve hangi uzmanlara başvurulur
İlk değerlendirme için Aile Hekimliği veya diş hekimliği sıklıkla başvuru noktasıdır. Gerekirse Deri ve Zührevi Hastalıkları, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, ağız-diş-çene cerrahisi veya oral medicine uzmanları yönlendirilebilir. Tanı sürecinde klinik muayene, gerekliyse kan testleri, mikrobiyolojik kültürler veya uzun süren lezyonlarda biyopsi gibi tetkikler değerlendirilebilir. Hangi tetkiklerin gerekli olacağına uzman karar verir.
Günlük yaşamda dikkat edilebilecek genel önlemler
Ağız hijyenine dikkat etmek, sert ve tahriş edici yiyeceklerden kaçınmak, sigara ve alkolü sınırlamak ve stres yönetimi gibi önlemler pek çok kişide rahatlama sağlayabilir. Beslenme eksikliği şüphesi varsa bir hekim veya diyetisyenle görüşmek uygun olur. Bu başlıkta verilenler genel bilgilendirmedir; şiddetli veya uzun süren yakınmalarda uzman değerlendirmesi önemlidir.
Tanitedavi.com bir Boğaziçi Teknopark projesidir.