Psoriasis kronik, immün mekanizmalı bir cilt hastalığıdır. Bu sayfada hastalığın tipleri, sık görülen yakınmalar, tanı yolları ve hangi uzmanlıklara başvurulacağına ilişkin genel bilgiler yer alır.
Psoriasis nedir?
Psoriasis (sedef hastalığı), cilt hücrelerinin normalden daha hızlı çoğalmasına bağlı ortaya çıkan, genellikle kırmızı, kepekli plaklarla seyreden kronik inflamatuar bir hastalıktır. Deride ve bazen tırnaklarda görünür; şiddeti kişiden kişiye değişir. Genetik yatkınlık ve bağışıklık sistemindeki düzensizlikler rol oynar.
Belirtiler ve tipleri
En sık görülen şekil plak psoriasis olup, deride sınırlı, kabuklu kırmızı lekeler görülür. Diğer formlar arasında guttat, inverse (katlantı bölgelerinde), pustüler ve eritrodermik psoriasis sayılabilir. Tırnak değişiklikleri (çukurlaşma, kalınlaşma) ve bazı kişilerde eklem tutulumu (psoriatik artrit) görülebilir. Semptomlar kaşıntı, ağrı veya estetik kaygıya neden olabilir.
Tanı ve hangi uzmanlıklara başvurulur
Tanı çoğunlukla klinik muayeneye dayanır; gerektiğinde deri biyopsisi ile desteklenebilir. İlk değerlendirme için Aile Hekimliği başvurusu uygun olabilir; daha ileri değerlendirme ve tedavi planı için Deri ve Zührevi Hastalıkları (Dermatology and Venereal Diseases) uzmanına yönlendirme sıkça yapılır. Eklem belirtileri varsa Romatoloji konsültasyonu gerekebilir. Bazı durumlarda enfeksiyon veya diğer cilt hastalıklarını dışlamak için ek tetkikler istenebilir.
Yönetim, tetikleyiciler ve yaşam tarzı önerileri
Psoriasis tedavi seçenekleri uzman hekim tarafından değerlendirilir; bu sayfada ilaç veya doz önerisi verilmez. Hastalığın seyrini etkileyebilecek yaygın tetikleyiciler arasında stres, üst solunum yolu enfeksiyonları, cilt travması (Koebner fenomenu), sigara ve ağır alkol kullanımı sayılabilir. Nemlendirici uygulamalar, güneşin kontrollü etkisi, stresten kaçınma ve tetikleyicilerin azaltılması gibi genel önlemler semptomların yönetimine yardımcı olabilir. Uzun süreli sorun yaşanıyorsa dermatoloji uzmanıyla takip önemlidir. Ciddi yaygın kızarıklık, yüksek ateş, solunum güçlüğü veya yüz/mukoz şişmesi gibi acil belirtiler varsa acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.