Ele gelen kitleler farklı yaşlarda ve vücut bölgelerinde rastlanan bulgulardır. Birçok kitle zaman içinde değişmeden kalırken bazıları hızla büyüyebilir, ağrıya veya ciltte değişikliğe yol açabilir. Aşağıda, olası nedenlerin genel başlıkları, ilk değerlendirmede dikkat edilecek noktalar ve hangi uzmanlara başvurulabileceği özetlenmiştir.
Sık rastlanan nedenler
Elle hissedilen kitleler çeşitli nedenlere bağlı olabilir. Yaygın nedenler arasında yağ dokusu birikimi (lipom), kistler (epidermal kist gibi), büyümüş lenf bezleri (enfeksiyon veya inflamasyona bağlı), kas-yağ kafesindeki iyi huylu değişiklikler, damar genişlemeleri ve cilt altı lezyonlar sayılabilir. Bazı kitleler derin dokulardan gelir veya organ kökenli olabilir; nadiren malign bir tümör kaynağı araştırılması gerekebilir. Her bir olasılık, kitlenin yeri, büyüklüğü, kıvamı ve eşlik eden belirtilere göre değerlendirilir.
İlk değerlendirme: hangi bulgular önemlidir?
Muayenede ve sorgulamada hekimin dikkat ettiği temel noktalar şunlardır: kitle ne zamandır var, hızlı büyüyor mu, ağrı veya hassasiyet var mı, kitle cilde yapışık mı yoksa hareketli mi, sınırları belirgin mi, ciltte kızarıklık ya da ülserasyon var mı ve sistemik belirtiler (ateş, kilo kaybı, gece terlemesi) eşlik ediyor mu. Hızlı büyüme, şiddetli ağrı, ateş, ciltte açık yara veya solunum-yutma güçlüğü gibi bulgular görüldüğünde acil değerlendirme gerekebilir; bu durumlarda acil servis yönlendirmesi uygun olabilir.
Tanıya yön veren tetkikler
Kitlelerin değerlendirilmesinde genellikle görüntüleme ve gerekli görülürse doku örneği alınması ön plandadır. Sık kullanılan yöntemler arasında ultrasonografi (yumuşak doku değerlendirirken), mamografi (meme kitlelerinde), BT veya MR (derin veya kompleks lezyonlarda) sayılabilir. Laboratuvar testleri bazı enfeksiyon veya sistemik durumlarda yardımcı olur. Hekim uygun gördüğünde ince iğne aspirasyonu veya kesitsel biyopsi gibi örnekleme yöntemleri ile doku incelemesi isteyebilir. Hangi yöntemin tercih edileceği, kitle özellikleri ve hasta hikâyesine göre değişir.
Hangi uzmana başvurmalıyım?
Kitlelerin yerleşimine ve şüphe edilen kaynağa göre farklı uzmanlıklar ön plandadır: cildin altındaki lezyonlar için dermatoloji, karın veya ekstremite kitleleri için genel cerrahi veya ortopedi, boyun-kafa bölgesinde KBB, memede görülen kitlelerde meme cerrahisi veya göğüs cerrahisi, sistemik bulgular eşlik ediyorsa dahiliye ya da onkoloji değerlendirmesi gerekebilir. Birinci basamak hekimine başvurmak, gerekli tetkik ve uygun uzman yönlendirmesi için iyi bir ilk adımdır.
Tanitedavi.com bir Boğaziçi Teknopark projesidir.