Mide ağrısı, kusma ve sarılık neden olur?

Aşağıdaki bulgulardan herhangi biri varsa beklemeden acil servise gidin veya acil tıbbi yardım isteyin.

• Göz aklarında veya deride belirgin sararma (ikter)
• Şiddetli veya sağ üst karın bölgesinde yoğun ağrı
• Yüksek ateş ve titreme
• Sürekli kusma, ağızdan sıvı alamama veya dehidratasyon belirtileri
• Koyu renk idrar ve/veya açık renk dışkı
• Bilinç bulanıklığı, bayılma veya ciddi genel durum bozukluğu
• Kusmukta kan ya da ‘kahve telvesi’ görünümü

Bu işaretler acil değerlendirme gerektirebilir; hızla müdahale gerektiren bazı karaciğer, safra yolu veya pankreasla ilgili durumları işaret edebilir.

Mide ağrısı, kusma ve sarılık birlikte görüldüğünde çeşitli durumlar söz konusu olabilir. Aşağıdakiler örnek olarak verilmektedir, ancak kesin tanı için tıbbi değerlendirme gereklidir.

• Safra yolları veya safra kesesi ile ilişkili tıkanma veya iltihaplanma
• Karaciğerin iltihabi durumları
• Pankreasla ilgili sorunlar
• Mide, oniki parmak bağırsağı veya üst sindirim sistemi kaynaklı durumlar
• Bazı ilaçlar, toksinler veya ağır alkol kullanımı karaciğer fonksiyonlarını etkileyebilir

Bu liste teşhis değildir; benzer belirtiler farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Hekim ilk değerlendirme sırasında öykü ve muayene sonrası aşağıdaki tetkikleri isteyebilir.

• Kan testleri: karaciğer enzimleri (AST, ALT), ALP, GGT, total/direkt bilirubin, tam kan sayımı, iltihap belirteçleri, elektrolitler, koagülasyon testleri
• Pankreas enzimleri: amilaz ve/veya lipaz
• Gebelik testi (kadınlarda uygun durumlarda)
• Görüntüleme: üst karın ultrasonu; gerekirse ileri görüntüleme (ör. MRCP) veya ek tetkikler

Hekiminiz belirtilerinize göre farklı veya ek testler isteyebilir.

Belirtilere ve aciliyet durumuna göre uygun yönlendirme şu uzmanlıkları içerebilir.

• Acil belirtiler varsa: Acil Tıp (acil servis) değerlendirmesi önceliklidir
• Gastroenteroloji: karaciğer, safra yolları, pankreas ve üst sindirim sistemi değerlendirmesi için
• Genel Cerrahi: safra kesesi veya safra yollarıyla ilişkili cerrahi değerlendirme gerektiğinde

Acil erişim mümkün değilse aile hekimi veya iç hastalıkları da ilk değerlendirmede yardımcı olabilir.

Evde yapılabilecek önlemler sınırlıdır ve tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Aşağıdakiler genel ve düşük riskli önerilerdir.

• Yeterli sıvı alımı ve dinlenme
• Aşırı alkol tüketiminden kaçınma
• Karaciğere yük bindirebilecek ilaçlar ve takviyeler konusunda doktor veya eczacıya danışma
• Belirtiler kötüleşirse veya acil uyarılar görülürse tıbbi yardım arama

İlaçlarla ilgili endişeniz varsa kendi başınıza ilaç başlatma veya bırakma kararı vermeyin; sağlık profesyoneline danışın.