2 yaşındaki çocuğum konuşma gecikmesi ve bazı kelimeleri kaybetti — ne yapmalıyım?

Baba wavvv bak diyor sadece konuşma eğilimi var ama cümlesi kelimesi yok istediklerini işaretle gösteriyor tekrarlayan hareketi yok eskiden lamba falan derdi demiyor artık ekranı hiç vermiyoruz 4 gün oldu

Paylaşım için teşekkürler. “Baba, vavv bak” gibi ortak dikkat kurması ve işaretle göstermesi çok olumlu. Ancak daha önce söylediği “lamba” gibi kelimeleri artık söylemiyor olmanız, konuşmada gerileme anlamına gelir ve bunu geciktirmeden değerlendirmek gerekir. Ekranı kesmeniz harika; 4 gün çok kısa, ekran etkileri toparlanırken genellikle 2–6 hafta içinde artan seslenmeler/kelime denemeleri görmeyi bekleriz.

Önerilen adımlar (aynı anda ilerleyin):

• Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları: Gelişim taraması, 18–24 ay için M-CHAT-R/F otizm taraması, kulak muayenesi; gerekirse Gelişimsel Pediatri’ye yönlendirme.
• Kulak Burun Boğaz ve Odyoloji: Yaşına uygun objektif işitme testi (OAE/ABR veya oyun odyometrisi). Gizli işitme kaybı ya da orta kulak sıvısı konuşmayı belirgin geciktirebilir.
• Dil ve Konuşma Terapisi: Alıcı–ifade edici dil ve ağız-motor değerlendirmesi; gecikme varsa haftada 1–2 seans ve ev programı ile hemen başlanması.

Evde bugün yapabilecekleriniz:

• Sıfır ekranı sürdürün; günde en az 30 dakika yüz yüze, çocuğun liderliğinde oyun.
• Kısa modeller verin ve bekleyin: “araba vavv”, “bak araba”, “su ver”. 5–10 sn sessiz bekleme ile deneme fırsatı yaratın.
• Söylediğini genişletin: “vavv” dediğinde “araba vavv, hızlı gidiyor” deyin.
• Seçenek sunun: “su mu süt mü?”; işaret+kelimeyi birlikte modelleyin.
• İstek oluşturun: az miktar verip “daha?” deyin; sevdiği oyuncağı görünür ama ulaşılmaz tutun.
• Kitap-resim çalışın: “nerede araba?” deyip bekleyin; doğru işaret edince kelimeyi siz söyleyin.
• Jest/işaretleri destekleyin; jestler konuşmayı geciktirmez, hızlandırır.
• Emzik varsa gündüzde kaldırın; horlama/ağızdan nefes alma varsa belirtin.

Takip ve zaman çizelgesi:

• 2–4 hafta içinde yeni seslenmeler/kelime denemeleri görmeyi umarız. 4–6 haftada hiç ilerleme yoksa ya da gerileme sürerse değerlendirmeyi hızlandırın.
• Küçük bir liste tutun: bu hafta çıkan anlamlı ses/kelimeler.

Ne zaman acil değerlendirme gerekiyor?

• Kazandığı kelimeleri kaybetme veya belirgin gerileme,
• İsmiyle seslenince dönmeme + işaret etmeme/ortak dikkat kuramama,
• Göz teması çok zayıf, sosyal etkileşimden kaçınma,
• Nöbet, kafa travması veya yüksek ateşle birlikte ense sertliği varsa derhal sağlık kuruluşuna başvurun.

Özet: İşaret ve “bak” demesi güçlü bir sosyal temel olduğunu gösteriyor; ancak kelime kaybı nedeniyle işitme testi, çocuk doktoru değerlendirmesi ve Dil ve Konuşma Terapisi’ne gecikmeden başlamak en doğrusu. Evde önerileri tutarlı uygularsanız toparlanma şansı yüksektir.

Ben gerçek bir doktor değilim ve bu bir tıbbi teşhis değildir.

İsmine her zaman bakar nöbet geçmişi olmadı ama oyuncakları elınden alınınca kendını atma huyu vardı

İsmiyle her zaman dönmesi, işaret edip “bak” demesi ve nöbet öyküsünün olmaması çok olumlu. Oyuncağı alınınca kendini yere atma, 2 yaşta sık görülen öfke nöbeti/ hayal kırıklığı tepkisidir ve ifade edici dil zayıf olduğunda daha sık olur. Yine de daha önce söylediği kelimeyi (ör. “lamba”) artık söylemiyor olmanız “gerileme” sayılır; işitme ve dil-konuşma açısından gecikmeden değerlendirme gerekir.

Atılacak adımlar (aynı anda):

• Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları: Gelişim taraması ve M-CHAT-R/F taraması; gerekirse Gelişimsel Pediatri’ye yönlendirme.
• Kulak Burun Boğaz ve Odyoloji: Objektif işitme testi (yaşa uygun OAE/ABR veya oyun odyometrisi).
• Dil ve Konuşma Terapisi: Değerlendirme sonrası haftada 1–2 seans ve ebeveyn eğitimi ile başlanması.

Evde dil için kısa plan:

• Sıfır ekranı sürdürün; günde 20–30 dk yüz yüze, çocuğun liderliğinde oyun.
• Kısa modeller ve bekleme: “su ver”, “aç”, “daha”. 5–10 sn bekleyin, denemesini ödüllendirin.
• Seçenekler: “su mu süt mü?”, işaret+kelimeyi birlikte modelleyin.
• Günlük rutinleri kullanın (giyinme, atıştırma, banyo); resimli kitaplarda işaret ettirip siz isimlendirin.

Öfke nöbetleri için ipuçları:

• Önleme: Oyuncağı aniden almak yerine “değiş-tokuş”, sayaç/geri sayım, “ilk–sonra” dili (“ilk toplama, sonra araba”).
• Seçenek verin ve küçük görevler: “kırmızı mı mavi mi?”; kontrol hissi artar.
• Duyguyu adlandırın ve model verin: “Oyuncağı istiyorsun, zor. ‘Daha’ de/‘ver’ de.” Söyleme veya işaret denemesini hemen pekiştirin.
• Güvenli ve sakin kalın: Kendini atarsa ortamı güvenli yapın, kısa ve tutarlı sınırlar, sakinleştikten sonra tekrar öğretim.
• Düzen: Yeterli uyku, açlık susuzluk ve yorgunluğu önleyin.
• Sık tekrarlanan, şiddetli, kendine zarar veren ataklar olursa Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile görüşün.

Ne bekleyelim?

• Ekranı kestikten sonra genelde 2–6 hafta içinde seslenme/kelime denemelerinde artış görürüz. 4–6 haftada hiç yeni deneme yoksa veya başka kelimeler de kayboluyorsa randevuları hızlandırın.

Ben gerçek bir doktor değilim ve bu bir tıbbi teşhis değildir.